Nieuws melden? Heb je een iets leuks te melden? Of heb je een leuke, mooie, vette foto,video gemaakt of heb je een event voor de agenda? Mail m even naar info@harderwiek.nl |
Door Theo Bakker, op 2 april 2012  Nu er bijna op de plaats van de Luttekepoort een parkeergarage is gebouwd is het misschien aardig om eens terug te kijken naar het verleden deze voormalige stadspoort.
De Luttekepoort was in het verleden één van de vijf stadspoorten en één van de drie landpoorten, want naast de Luttekepoort gaven ook de Grote Poort en de Smeepoort toegang tot Harderwijk. De poorten maakten deel uit van de vestingwerken, stadsmuren en stadsgrachten van Harderwijk. Ze boden bescherming tegen rondzwervende troepen rovers en vagebonden en voorkwamen anderzijds dat bewoners van Harderwijk de stad ongezien konden verlaten. Daarvoor moesten ze via de stadspoorten die meestal door een poortwachter werd bewaakt. In de oudste tijden was de naam van de Luttekepoort St. Nicolaaspoort, omdat de weg naar de St. Nicolaaskerk er langs liep. De kerk lag buiten de stadspoort (ongeveer op de plaats van Albert Heijn) en ging in 1415 door brand verloren. De naam van de poort veranderde toen in Luttekepoort, genoemd naar het bos wat daar in de buurt lag, het Luttick Loo. Lees meer >> ‘De Luttekepoort’
Door Theo Bakker, op 8 maart 2012  Wie regelmatig in het Harderwijker bos wandelt kan ze niet zijn ontgaan, betonnen paaltjes in de buurt van Sonnevanck. Ze worden op dit moment weggehaald en een grote partij ligt gestapeld bij de Beltweg, en die paaltjes hebben een verhaaltje. ´Een paaltje met een verhaaltje´dus deze keer.
De afzetting is gebruikt om het 20 hectare grote terrein van Sanatorium Sonnevanck af te palen, want daar was men vroeger niet gek op pottenkijkers. Patiënten die met tuberculose in het sanatorium waren opgenomen waren besmettelijk, dus hield met gezonde wandelaars liever buiten en de zieke wandelaars binnen. Want als de patiënten aan de beterende hand waren mochten ze buiten, op het terrein van Sonnevanck een boswandeling maken. De betonnen paaltjes zijn waarschijnlijk door patiënten zelf gemaakt. In Sonnevanck was men zoveel mogelijk ´self-supporting´ dus wat men zelf kon, deed men zelf. Tuberculose, een ziekte die voor de Tweede Wereldoorlog veel slachtoffers maakte, was moeilijk te genezen en dat proces duurde vaak jarenlang. De patiënten waren jaren uit hun omgeving en na hun genezing was het erg moeilijk voor ze om werk te vinden. Ook in die jaren heerste er een zware economische crisis. Lees meer >> ‘Een paaltje met een verhaaltje’
Door Theo Bakker, op 2 maart 2012  Een grote groep belangstellenden toonde afgelopen woensdag interesse voor de lezing over het Belgenkamp door de heer Anton Reijngoudt uit Ermelo. Deze historicus, die zijn doctoraal pas na zijn pensionering behaalde, vertelde op boeiende wijze over het grote militaire vluchtelingenkamp op de plaats waar nu Bouw & Infra Park ligt, en juist op die plek werd deze lezing gehouden. De zaal was gevuld met zeker 125 toehoorders die het verhaal over dit vluchtelingenkamp nog eens wilden horen tegen de achtergrond van de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog. Anton Reijngoudt vertelde zijn indrukwekkende verhaal en doorspekte dit met humor en anekdotes.
Het was de eerste lezing dit seizoen van de 40-jarige Oudheidkundige Vereniging Herderewich. In de volgende lezing op woensdag 18 april komt een archeoloog van Archeologisch Adviebureau Raap vertellen over de meest recente opgravingen in Harderwijk. Deze lezing vindt plaats in de Catharinakapel te Harderwijk.
Door Theo Bakker, op 29 februari 2012  Rond het jaar 1920 werden in Noord-Holland door vissers en boeren op kleine schaal en als bijverdienste eenden gehouden. Deze eenden werden in hokken gehuisvest en scharrelden overdag hun kostje bij elkaar. Omdat ze werden bijgevoerd keerden ze ’s avonds naar hun nest terug. De eieren die de dieren legden werden verkocht en dat leverde wat extra inkomsten op in een moeilijke tijd. Een aantal Harderwijkers besloten om het eendenhouden op professionele basis te gaan beoefenen en kochten grond aan de Harderwijkerweg.Ze bouwden hokken en gingen van start met een aantal witborsteenden. De dieren werden gevoerd met nest, bijvangst van de visserij. Er werd met ze gefokt en langzamerhand ontstond er een soort die wel 300 eieren per jaar legde, een optimale productie.
Die eerste eendenhouders deden het zo goed, dat ze al snel navolging kregen van anderen, o.a. van vissers die na de afsluiting van de Zuiderzee gestopt waren met de visserij. Dank zij de eendehouderij werden in Harderwijk in de crisistijd toch goede zaken gedaan. Veel eieren werden naar Duitsland en Engeland geëxporteerd en een deel ging naar de NIVE in Nunspeet. In het laatste jaar voor de oorlog waren er ongeveer 800.000 legeenden in onze omgeving. Tonsel werd het centrum van de eendenhouderij en later werd ook de Parralelweg in Hierden ingericht als eendengebied. Lees meer >> ‘Eendenhouderijen in Harderwijk en Ermelo’
Door Theo Bakker, op 13 februari 2012  Vorige week haalde het de voorpagina’s van alle kranten. De laatste veteraan uit de Eerste Wereldoorlog is overleden op een gezegende leeftijd van 110 jaar. De betreffende vrouw, Florence Green, was nooit frontsoldaat en bediende in de officiers- mess van de Engelse Luchtmacht (RAF), maar was wel in dienst van de ‘army’ en geldt dus als de laatste veteraan. Met haar dood is dit tijdperk afgesloten al zullen er zeker nog burgers zijn die de verschrikkingen hebben meegemaakt.
Laten we eens terugkijken naar de Eerste Wereldoorlog: De landen van het Europa waren grote concurrenten waar het ging om handel en industrie en men probeerde elkaar op alle fronten de loef af te steken. Hoewel de vorsten van Europa allemaal familie van elkaar waren bestond ook hier een onderlinge enorme wedijver, waarbij vooral Keizer Wilhelm ll van Duistland zich deed gelden. Na jaren van opgelopen spanningen veroorzaakte de moord op de Oostenrijkse vorst Frans Ferdinand een reactie die tot een van de grootste gewapende conflicten ooit leidde. Duitsland, Rusland en de Geallieerden mobiliseerden hun legers en overal in Europa vertokken soldaten naar het front, in de rotsvaste overtuiging dat men de oorlog ging winnen. Men ging gemakshalve voorbij aan het feit dat een oorlog meer verliezers dan winnaars kent.
Lees meer >> ‘Laatste veteraan uit de Eerste Wereldoorlog overleden’
Door Theo Bakker, op 7 februari 2012  In deze tijd van ‘koek en zopie’ is het aardig eens te kijken naar de geschiedenis van onze IJsclub ‘Vol Moed’ een club met een rijke historie. In 1908 is Vol Moed opgericht maar het was niet de eerste schaatsvereniging in Harderwijk. Al in 1879 werd de Harderwijker IJsclub opgericht, maar deze vereniging had een bestuur dat als ‘laks en lauw’ betiteld werd en dat had zijn effect op het ledenaantal. Deze vereniging liet het regelmatig afweten en kwam daardoor in financiële problemen. De besturen van Schietvereniging ‘Willem Tell’ en Kegelclub ‘Alle Negen’ vonden dat geen stijl en namen de organisatie van schaatswedstrijden toen maar op zich. Dat resulteerde in 1908 in de oprichting van IJsclub Vol Moed. Het nieuwe bestuur bestond uit de heren De Mooij, Bakker, de Vries, Cageling, Hamstra en Veensta en men kon de boedel van de oude schaatsvereniging overnemen.
Er werd in die tijd vooral geschaatst op de Friese Gracht en de Diepe Gracht, maar Vol Moed vond die banen te klein. Er werd dan ook direct uitgekeken naar een andere mogelijkheid en die vond men op De Wellen, zoals de grond buiten de stadsmuur werd genoemd.
Lees meer >> ‘De geschiedenis van ‘VOL MOED’’
Door Theo Bakker, op 26 januari 2012  Op woensdagavond 29 februari organiseert Oudheidkundige Vereniging Herderewich haar 1ste lezing in 2012. Het onderwerp is het ‘Het Belgenkamp’, zoals dat tijdens de Eerste Wereldoorlog in Harderwijk was gehuisvest. De lezing wordt gegeven door de heer Anton Reijngoudt, auteur van het boek ‘Gehalveerde Mensen‘, dat dit vluchtelingenkamp als onderwerp heeft. De lezing wordt gehouden op een historische plaats, namelijk bij Bouw en Infra Park, precies de locatie waar het vluchtelingenkamp vroeger heeft gelegen. De zaal is open vanaf 19.45 en de lezing begint om 20.15. De lezing wordt geïllustreerd met dia’s en foto’s van het Belgenkamp en Harderwijk van rond 1914.
Achtergrond Informatie
De Groote Oorlog, die later de Eerste Wereldoorlog bleek te zijn, begon in België op 4 augustus 1914 toen Duitse troepen dit land binnentrokken. Naar schatting één miljoen Belgen sloegen op de vlucht voor het oorlogsgeweld en zochten een veilig heenkomen in Nederland. Onder hen waren ook 40.000 Belgische militairen die gevlucht waren na de val van de onneembaar geachte vesting Antwerpen. Deze militaire vluchtelingen werden ondergebracht in interneringskampen. Dit geschiedde in overeenstemming met de internationale afspraken, zoals die waren vastgelegd tijdens de Tweede Haagse Conventie van 1907. Ook Harderwijk kreeg een reusachtig kamp ten zuidoosten van de stad.
Lezing op 29 februari, aanvang 20.15 (zaal open om 19.45 uur)
Door Redactie Harderwiek, op 20 januari 2012  Voor deze historische column maken we een uitstapje aan Ermelo, iets dat we dit jaar vaker zullen doen. Psychiatrisch Ziekenhuis Veldwijk bestaat namelijk 125 jaar. Je zou bijna vergeten dat er een tijd was waarin en nog geen psychiatrische zorg was, maar ook die tijd is er geweest. Heel vroeger, de tijd voor Veldwijk, werden geesteszieken opgenomen in zogenaamde ‘dolhuizen’, de voorloper van de psychiatrische centra. Hoewel opname en verblijf in een ziekenhuis nooit leuk is waren de ‘dolhuizen’ wel heel erg. Je moet je voorstellen dat tientallen zwaardgestoorde mensen in een grote zaal door elkaar liepen met een minimum aan zorg. Er waren geen medicijnen dus afwijkend gedrag was eerder regel dan uitzondering en iedereen schreeuwde door elkaar. De penetrante geur van urine en ontlasting was overheersend aanwezig en geweld was aan de orde van de dag. Een paar sterke broeders zorgden voor de handhaving van de orde en tucht en verstrekten eten. Extreem agressieve mensen werden vastgebonden of geketend, dat was het dan ook zo’n beetje. Geen wonder dat de mensen er niet oud werden.Rond 1860 werd men zich steeds meer bewust van de maatschappelijke verantwoordelijkheid ten opzichte van deze groep zieken en dit kwam vooral vanuit de protestantse kerken. Lucas Lindeboom, predikant uit Zwolle was een van deze mensen en werd medeoprichter van Veldwijk. Hij was voorzitter van de Christelijke Verzorging van Krankzinnigen en Zenuwlijders, de vereniging die Veldwijk exploiteerde. ‘Als zorg niet geboden kan worden door ouders of familie, doen wij het’, stelde hij daadkrachtig. De oude psychiatrische gestichten bestonden uit grote paviljoens waar een huisvader en moeder de scepter zwaaiden en zorg boden. Die zorg bestond vooral uit huisvesting en voeding en men probeerde de patiënten in het gareel te houden. Omdat er geen medicijnen waren werd vaak zware arbeid aangeboden om de mensen uit te putten en moe te laten worden, dan waren ze beter te handhaven.
Lees meer >> ‘Veldwijk 125 jaar’
Door Redactie Harderwiek, op 13 januari 2012  Ook voor het bestuur van Herderewich, de Oudheidkundige Vereniging in Harderwijk, valt nog veel te leren dus onder deskundige begeleiding van Piet Stellingwerf van het Gilde van Stadsgidsen werd begin januari een stadswandeling georganiseerd. De wandeling voerde vanaf de Vischpoort, door de oude vissersbuurt en het vissershuisje naar het Stadhuis en de Grote Kerk. Het zijn plaatsen die iedere Harderwijker kent maar waarvan het verhaal vaak maar ten dele bekend is. De Stadsgids is een deskundige bij uitstek die bij elke plaats een mooi verhaal weet te vertellen. Dat geldt zeker voor Piet Stellingwerf die op het gebeid van militaire historie en de Hanze absoluut een deskundige is.
Wie ook zijn stad eens wil ontdekken kan via het Gilde van Stadsgidsen een afspraak maken voor een boeiende ontdekkingstocht in de eigen stad. Informatie is te vinden op www.stadsgidsenharderwijk.com
Door Redactie Harderwiek, op 11 januari 2012  Toen Harderwijk in het jaar 1231 stadsrechten ontving van Graaf Otto de 2de van Gelre kreeg de stad het recht een stadsmuur te bouwen. Met dat recht was de muur er nog niet, want het realiseren van een dergelijk bouwwerk was een langdurig een arbeidsintensief proces. Vermoedelijk zijn de eerste muren wallen van aarde geweest die hier en daar met hout en paalwerk werden verstevigd. Harderwijk werd daardoor een verdedigbare vesting en kon als strategisch steunpunt dienst doen. De graaf droeg op deze manier zorg voor de bescherming van zijn eigendommen en bezit.
In de 14de en 15e eeuw werden de aarden wallen geleidelijk vervangen door een muur van 2½ meter hoogte en om toegang tot de stad te verkrijgen werden er poorten en torens gebouwd. Aan de zeezijde kwamen twee bruggepoorten, de Hogebruggepoort en de Lagebruggepoort met het Oude Blokhuis als extra verdedigingswerk. Dit blokhuis dateert uit 1310. De bruggepoorten waren, zoals de naam al suggereert, voorzien van een lange brug in zee, waaraan platbodems en roeiboten konden afmeren. Ze fungeerden als aanlegsteiger voor schepen en via deze bruggen werd scheepslading aan en afgevoerd. De Hogebruggepoort lag ter hoogte van de Bruggestraat, de Lage bruggepoort ter hoogte van de huidige Vischpoort. Beide poorten zijn voorzien van groeven waarin vloedplanken konden worden geplaatst. Hiermee kon men zich weren tegen overstroming en/of stormvloed. Lees meer >> ‘De vestingwerken van Harderwijk’
Door Theo Bakker, op 2 januari 2012  Ook een schip kan een boeiende geschiedenis hebben. Dat geldt zeker voor de Uddelermeer een klein motorschip dat in het verleden haar thuishaven in Harderwijk had. Het schip werd in 1927 aangekocht door de directie van de Holland Veluwe Lijn als tweede schip voor de lijndienst Amsterdam – Harderwijk, die een enorm succes was. (1) Naast de raderboot Stad Harderwijk was er behoefte aan een tweede schip en dat werd de ‘stijlsteven’ Uddelermeer. De naam van het schip was afgeleid van een der aandeelhouders, die in de buurt van het Uddelermeer woonde en het was een schip met vele kwaliteiten. Naast een ‘luxe’ salon’ beschikte het schip over een buitendek en een vrachtruim, zodat het schip naast passagiers de nodige lading kon vervoeren.
Naast voortstuwing door de dieselmotor kon de Uddelermeer een zeil voeren, handig om brandstof te besparen en tevens behulpzaam om de snelheid van het schip te vergroten. Het schip ging, samen met de Stad Harderwijk, varen op de lijndienst Amsterdam – Harderwijk Lees meer >> ‘De geschiedenis van het motorschip Uddelermeer’
Door Theo Bakker, op 27 december 2011  We zijn een volk van tradities en hangen erg aan onze gebruiken. Dat is goed te zien in de maand december waarin Sinterklaas en de Kerstviering om de grootste aandacht strijden. Dat wordt nog overtroffen door de oudejaarsgebruiken die zich na de Kerstviering manifesteren; oliebollen, vuurwerk en champagne vormen al decennia lang de ingrediënten voor een geslaagde oud- en nieuw viering. Waar komen deze tradities vandaan?
We beginnen bij de oliebollen. Volgens de overlevering bakten de Germanen vette deegwaren ik kokende olie en offerden deze aan de Godin Perchta. Dit om zich tegen het scherpe zwaard van de Godin te beschermen. Een ander verhaal verteld dat de oliebollen min of meer per ongeluk zijn uitgevonden tijdens het beleg van Haarlem door de Spanjaarden. De vrouwen in de belegerde stad hadden geen tijd om te koken en bakten hun deeg snel even in de hete olie, die daarna als wapen tegen de Spanjaarden werd ingezet. Het meest waarschijnlijk is echter dat de traditie van oliebollen is meegenomen door Portugese Joden die in de Middeleeuwen naar Nederland kwamen. In Portugal waren gebakken oliekoeken in combinatie met gedroogde zuidvruchten populair en deze traditie werd hier overgenomen. Dit ook, omdat men na de vastenperiode (tussen St. Maarten en de Kerst) behoefte had aan stevig en calorierijk voedsel.
De traditie van het ontkurken en drinken van Champagne komt natuurlijk uit Frankrijk waar deze drank bij uitstek bij feestelijke gelegenheden wordt geschonken. Het vuurwerk komt uit China waar het bij de jaarwisseling wordt afgestoken om boze geesten te verdrijven. Tegenwoordig is er zoveel vuurwerk dat het eerder boze geesten lijkt aan te trekken want elk jaar zijn er veel ongelukken te betreuren.
Lees meer >> ‘Kleine geschiedenis van oudejaarsgebruiken’
|
|
|
Laatste reactie’s